محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
158
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
نخستين خوره از سمت باديهء عرب كوفه است ، سپس بصره ، واسط ، بغداد ، حلوان ، سپس سامرا است . شهرهاى كوفه : حمام ابن عمر « 1 » ، جامعين « 2 » ، سورا « 3 » ، نيل ، قادسيه ، عين تمر هستند . شهرهاى بصره : إبله ، شق عثمان ، زبان « 4 » ، بدران ، بيان ، نهر ملك ، دبّا ، نهر الأمير ، أبو خصيب « 5 » ، سليمانان ، عبّادان ( آبادان ) مطوّعه ، قندل « 6 » ، مفتح ، جعفريه است . شهرهاى واسط : فم الصلح ، در مكان ، قراقبه ، سياده ، باذبين [ فاذبين ] ، سكر ، طيب ، قرقوب ، قرية الرمل ، نهر تيرى ، لهبان ، بساميّه « 7 » ، اودسه است . شهرهاى بغداد : نهروان ، بردان ، كاره ، دسكره ، طراستان « 8 » *
--> ( 1 ) حمام عمر ( ص 77 . 16 ) شايد همان حمام أعين باشد كه بلاذرى گويد : منسوب به أعين مولاي سعد بن أبي وقاص است ( فتوح ع 281 پ 86 ) . ( 2 ) ياقوت وتاريخ حله ، كركوش 1 : 1 - 17 ، جامعان ( استخرى . ع 86 : 8 ) . ( 3 ) پيش از اسلام دانشگاهى در سورا وجود داشت وپس از اسلام مركز انديشههاى گنوستيك ضد خلفا بوده ودر قرن نهم هجرى بصورت سيور تلفظ مىشده ومركز علمي شيعه بوده وفاضل مقداد م 826 صاحب كنز العرفان بدان منسوب است . ( أنوار ساطعة ، 8 وتاريخ حله كركوش 1 : 6 ، 7 ، 8 و 2 : 24 ، 153 . ) ( 4 ) نهر زبان ص 77 : 13 . ( 5 ) ياقوت 4 : 831 وبلاذرى ع 362 پ 222 ( 6 ) ياقوت 4 : 183 وبلاذرى ع 363 پ 222 طبري فهرست . ( 7 ) بسامتى ( ياقوت 2 : 574 : 11 ) بسامى ( طبري 3 : 1958 : 17 ) بشامنى ( ابن أثير 9 : 181 ) . ( 8 ) ابن أثير 10 : 116 از پلى كه در آنجا بر فرات هست گفتگو دارد ، طبري 3 : 723 و 1577 ابن فقيه 213 : 7 پ 29 آن را طرارستان ناميده است يعقوبي 164 ، 270 ( دخويه ) بلدان پ 44 .